|
 Czy państwo znają doktryny rdzennie chińskie -taoizm, konfujanizm i moizm . Wszystkie one pojawiły się między VI a III wiekiem p.n.e., w okresie, który powzechnie uważany jest za okres klaszyczny chińskiej filozofji. Dziś spróbujemy naszkicować tło , na jakim powstały.
Ponad trzy tysiące lat temu, po pokonaniu i obaleniu dynastii Shang, około roku 1100 p.n.e., swoje ponad tysiącktnie panowanie rozpoczęła dynastia Zhou. A rozpoczęła je tym, że nowy król i założyciel dynastii ogłosił, iż otrzymał on od niebios ? tzw. „mandat nieba", który niebiosa przyznają mądremu i cnotliwemu przwódcy, by sprawował władzę. I nikt prócz niebios nie jest władny cofnąc mu tego mandatu. Odtąd przez ponad 3000 lat, aż do upadku ostatniej dynastii cesarskiej, to jest do roku 1911 n.e., wszyscy władcy chińscy uzuprowali sobie prawo posiadania „mandatu nieba". Wydarzenie to odegra niebagatelną rolę w chińskiej filozofii.
Następnie król, w nagrodę za oddanie i pomoc w obaleniu poprzedniej dynastii, rozdał wym sprzymierzeńcom w leno ziemie otaczające domenę królewską. Jakie to miało później następstwa, nietrudno się domyśleć. Początkowo wszystko działało spranie. Wasale byli lojalni i z czcua odnosili się do swego eniora, który niepodzielnie skupiał władzę w swych rękach.
Z czasem jednak, księstwa najbardziej oddalone od domeny królewskiej, zaczęły rozszerzać swe terytoria poza dotychczasowe granice kraju, i tym samym rosnąć w siłę. Podczas gdy, książęta, których ziemie położone były najbliżej domeny królewskiej i sam król nie mieli możliwości ekspansji, bez wypowiedzenia wojny swoim pobratymcom (o czym na razie nie było jeszcze mowy). Wówczas jeszcze nikt nie śmiał podważać władzy króla, a obyczaje, etykieta i kodeks moralny tych czasów stały się niedoścignionym wzorem dla przyszłych pokoleń.
W 771r. p.n.e. pod naporem barbarzńków, król zmuszony został przenieść swą stolicę z Hou (okolice dzisiejszego Xi'anu w prowincji Shaanxi) na wschód do miasta zwanego dzisiaj Luoyang (w prowincji Henan). Tak zakończył się pierwszy okres panowania dynastii Zhou, zwany odtąd okresem Zachodnich Zhou i rozpoczął się okres Wschodniej Dynastii Zhou, który trwał do roku 256 p.n.e..
Panowanie Wschodnich Zhou historycy trdycyjnie dzielą na dwa okresy: „Wiosen i Jesieni" trwający od 771r. p.n.e. do 476r. p.n.e. i bezpośrednio po nim natępujący okres „Walczących Królestw", który trwał jeszcze prawie trzydzieści lat po upadku dynatii i zakończyły się w 221r. p.n.e. zjednoczeniem kraju przez władcę państwa Qin i ustanowieniem cesarstwa chińskiego. Te daty i nazwy epok mają istotne znaczenie w naszej opowieści. Otóż w okresie „Wiosen i Jesieni" zaczął się zmierzch władzy królewskiej, która nabierała coraz bardziej symbolicznego znaczenia i z czasem ograniczyła się jedynie do funkcji ceremonialnej. Faktyczną władzę w państwie sprawowali hegemonowie, książęta lenni, którzy w wyniku podbojów urośli w taką siłę, że mogli narzucać swoją wolę książętom mniej potężnym, a nawet królwoi. W walce o hegemonię prowadzili oni wojny i stosowali niechlubne praktyki wykorzystujące ludzkie słabości. Ale nawet wtedy nikt jeszcze nie odważył się sięgnąć po tytuł króla, czy dopełnić ceremonii właściwej temu, który posiadał mandat nieba.
Zdarzyło się to dopiero w 476r. p.n.e. Precedens ten oznaczał koniec epoki „Wiosen i Jesieni" i początek okresu „Walczących Królestw". W kraju rozgorzały wojny. Były to czasy politycznych spisków, ptaków, intryg i zdrad na skalę znacznie większą niż w czasach „Wiosen i Jesieni". Sielniejsze państwa wchłaniały słabsze. Wczorajsi sprzymierzeńcy występowali przeciw sobie. Nastąpił zmierzch prawdziwej arystokracji i upadek wartości moralnych i społecznych. Zamęt ogarnął cały kraj. Ludzkie serca wypełniła pustka i zagubienie. Na tym tle jak grzyby po deszczu, zaczęły powstawać systemy filozoficzne, próbujące odpowiedzieć jak odnaleźć się w świecie, w którym wszystkie dotychczasowe wartości zdawały się obracać w nicość, czy możliwe jest zaprowadzenie ładu społecznego i wewnętrznego oraz na wiele innych pytań dotyczących bytu jednostki i społeczeństwa. Stąd okres od VI do III w. p.n.e. często nazywa się okresem „Stu Szkół Filozoficznych" i jest on znany jako okres klasyczny chińskiej filozofii. W tym też czasie narodziły się taoizm, konfujanizm i moizm, które, ulegając na przestrzeni wieków pewnym modyfikajom, przetrwały do naszych czasów i które odegrały niebagatelną rolę na rozwój i kształtowanie się chińskiej kultury i systemu zachowań.
|